Cây sâm đất không chỉ là có tác dụng dùng làm thức ăn mà từ xa xưa các cụ nhà ta đã dùng loại cây này để làm thuốc chữa bệnh. Đặc biệt là khi bị mệt mỏi, cao huyết áp, chóng mặt, tiểu đường… có thể sử dụng loại dược liệu này để hỗ trợ điều trị rất tốt.

Giới thiệu về cây sâm đất

Sâm đất hay còn được gọi là sâm rừng, sâm nam, sâm quy bầu,… Có tên khoa học là Boerhavia diffusa L thuộc họ Hoa phấn ( Nyctaginaceae). Mọc hoang chủ yếu ở rất nhiều nơi nhưng tập trung nhiều nhất ở các khu vực trung du và miền núi.

1. Đặc điểm của thực vật

Cây sâm đất là một loại cây thuộc dòng cây thân thảo, mọc tỏa ra nằm sát mặt đất, bên ngoài vô cùng nhẵn và phân nhánh ở phía bên dưới. Phần rễ của cây sẽ được phát triển thành củ với màu vàng nhạt đặc trưng.

Lá cây mọc thường mọc so le với nhau, có dạng hình trái xoan hay hình trứng ngược. Phần gốc của lá được thót lại để tạo thành cuống rất ngắn. Chiều dài của lá thường được giới hạn trong khoảng từ 5 – 7cm, chiều rộng khoảng từ 2 – 4cm. Phiến lá dày, phần mép lá hơi lượn sóng, cả mặt trên và mặt dưới đều có màu xanh sáng bóng.

Hoa của cây sâm đất nhỏ, sẽ có màu hồng và mọc ở phần ngọn thân hay các nhánh. Quả nhỏ, và mọng, có màu đỏ nâu khi chín, bên trong sẽ có hạt rất nhỏ, dẹt và có màu đen nhánh.

2. Bộ phận dùng làm thuốc

Cây sâm đất có thẻ dùng toàn thân để làm thuốc, bao gồm cả lá, thân và củ nhưng phần củ của cây vẫn là thông dụng nhất.

3. Thu hái và sơ chế cây sâm đất

Lá và thân cây sâm đất được thu hái quanh năm nhưng với phần rễ nếu muốn thu hái thì cần được trống đến một thời điểm thu hái thích hợp nhất chính là vào mùa thu hoạch.

Sau khi thu hái về, cây sâm đất sẽ được đem rửa sạch rồi mang đi phơi hoặc sấy cho khô.

4. Thành phần hóa học

Trong cây sâm đất có chứa một lượng lớn các hoạt chất pectin dồi dào. Riêng phần rễ cây chứa một loại alkaloid có hoạt tính là punarnavine 0,01%. Ngoài ra, phần rễ còn chứa thêm một số các chất khác như gôm, nitrat kalium, tinh bột…

Tác dụng dược lý và cách dùng của cây sâm đất:

1. Tác dụng dược lý

Theo ngành y học hiện đại:

  • Loại dược liệu này có thể dùng để thúc đẩy tiểu tiện nhờ cơ chế kích thích D – amino oxidase của cây, đồng thời giúp ức chế succinic dehydrogenase tại thận.
  • Hàm lượng kali có trong thảo dược sâm đất này cũng giúp làm tăng tác dụng lợi niệu của hoạt chất punarvanin gia tăng nhanh chóng hơn.
  • Cao được nấu từ thảo dược sâm đất cũng có tác dụng tăng tiết niệu, giảm phù, và giảm albumin niệu, đồng thời giảm nhanh cholesterol máu trong thực nghiêm lâm sàng chữa trị chứng thận hư nhanh chóng.
  • Tác dụng hiệu quả trong việc chống viêm của loại dược liệu này cũng đã được nhiều nghiên cứu kiểm chứng hiệu quả.

Theo ngành y học cổ truyền:

  • Cây sâm đất có tác dụng hoạt huyết, giải độc và chống co giật hiệu quả.
  • Riêng phần rễ của cây có tác dụng nhuận tràng, lợi niệu và long đờm nhanh chóng.
  • Rễ cây sâm đất ở nước ta thường được dùng để điều trị ho, bệnh gan hay phù thũng.

2. Cách dùng

Đối với loại thảo dược này bạn có thể dùng đơn lẻ hay kết hợp dùng cùng với một số loại thảo dược khác. Tùy thuộc vào mục đích điều trị cũng như tình hình bệnh mà có thể dùng ở dạng bột, cao lỏng, nước sắc hay cao cồn.

Tác dụng của cây sâm đất

  1. Điều trị bệnh tiểu đường

Lấy khoảng 75g sâm đất tươi ( hoặc 25g sâm đất khô) sắc lấy nước uống ngay trong ngày, uống liên tục trong vòng 1 tháng, mức đường huyết trong máu sẽ dần ổn định hơn.

  1. Chữa tiểu tiện quá nhiều

Lấy 60g sâm đất cùng với 50g rễ cây kim anh sắc với 550ml nước cho đến khi còn khoảng 250ml chia thành 2 lần uống trong ngày, liên tục trong khoảng 5 ngày.

  1. Chữa ỉa chảy do tiêu hóa kém

Lấy ngay từ 15-30g sâm đất và 15g đại táo, đun sôi lấy nước uống đều trong ngày.

  1. Trị táo bón

Dùng 30g lá sâm đất, 30g lá vông non, 20g rễ đinh lăng, 20g lá thiên lý non và 30g vừng đen đã rang nổ, tất cả mang sơ chế sạch rồi nấu thành canh ăn hàng ngày cho đến khi hết táo bón.

  1. Bổ huyết

Lấy ngay 40-80g sâm đất độc vị sắc lấy nước uống đều hàng ngày. Hoặc dùng ngay 20g sâm đất, 12g hoài sơn sao thơm, và 12g thục địa, 12g liên nhục, 12g ý dĩ, 10g mạch môn sao thơm, 10g bạch truật sao, 10g đương quy, 8g ngưu tất, 6g táo nhân sao đen. Đem tất cả các vị đem sắc lấy nước uống hàng ngày.

  1. Chữa kiết lỵ

Lấy ngay 100g lá sâm đất, 100g cỏ sữa đun ngay với 400ml nước, cho đến khi chỉ còn khoảng 100ml, chia ra uống đều 2 lần trong ngày. Trường hợp mà kèm thêm biểu hiện của triệu chứng đi ngoài nhiều lần có thể cho thêm vào 20g cỏ nhọ nồi vào thang thuốc trên.

  1. Trị sỏi thận

Sâm đất khô mang tán một lượng vừa đủ tán thành hỗn hợp bột mịn. Mỗi lần lấy thìa xúc khoảng 10g hòa với 1 lít nước sôi, để nguội và uống như trà bình thường.

  1. Điều trị chứng choáng váng, chóng mặt và mệt mỏi

Dùng 16g cả rễ và thân cây sâm đất đun cùng với 250ml nước uống hàng ngày. Mỗi ngày uống 1 thang trong 1 tuần, những triệu chứng như choáng váng, chóng mặt và mệt mỏi sẽ không còn nữa.

  1. Trị mụn nhọt

Dùng hạt của quả sâm đất đem ngâm vào nước sẽ tạo ra chất keo sột sệt như thạch và dùng để đắp lên trên nốt của mụn.

  1. Hỗ trợ điều trị các triệu chứng cao huyết áp

Dùng ngay 12g sâm đất đun sôi với nước uống hàng ngày thay trà bình thường, không những làm giảm nhanh huyết áp và mức ổn định mà còn điều hòa cholesterol trong máu một cách hiệu quả.

  1. Chữa viêm đường tiết niệu

Dùng khoảng 75g cả cây sâm đất tươi hoặc 25g cây sâm đất khô đun lấy nước để riêng. Tán thành bột mịn 20g sâm đất khô, dùng nước sắc trên để uống bột vào mỗi bổi sáng sớm.

  1. Chữa mồ hôi trộm

Lấy khoảng nửa cái dạ dày (bao tử) lợn làm sạch rồi cho vào nồi hầm nhừ cùng với 60g sâm đất để ăn trong ngày sẽ chữa được mồ hôi trộm.

  1. Phục hồi sức khỏe sau phẫu thuật

Dùng ngay 200g hoàng kỳ sắc lấy nước, rồi cho đun cùng 300g sườn lợn đã qua sơ chế vào nước ninh mềm, sau đó cho thêm khoảng 200g sâm đất vào nồi đun chừng 5-10 phút nữa, nêm gia vị, ăn kèm với cơm. Một tuần có thể ăn từ 2-3 lần.

  1. Chữa ho lâu ngày

Cho 20g sâm đất, 20g thông thảo, 20g hà thủ ô trắng và 1 con gà nhỏ (khoảng 400g) đã làm sạch vào cùng một nồi hầm nhừ cho đến khi ngả màu trắng sữa, hớt bớt phần mỡ nổi trên bề mặt sau đó ăn cái và nước.

  1. Giải độc gan

Lấy khoảng từ 10-25g sâm đất khô sắc lấy nước uống thay trà hoặc tán thành bột mịn uống cùng nước vừa giúp thanh nhiệt vừa giải khát cho mùa hè hiệu quả. Hoặc lấy lá sâm đất nấu canh ăn như bình thường trong các bữa ăn hàng ngày.

  1. Trị ghẻ

Dùng rễ và lá cây sâm đất rửa sạch rồi đun lấy nước tắm sẽ giúp chữa các bệnh ngoài da và nhanh liền sẹo hơn. Giảm đau giảm sưng ở khớp hiệu quả

Một số lưu ý khi dùng cây sâm đất

Tuy cây có nhiều tác dụng tốt nhưng sử dụng sâm đất quá nhiều có thể gây độc nếu sử dụng quá liều lượng như: những biểu hiện ngộ độc như nôn mửa hay ra nhiều mồ hôi. Vì vậy, những bài thuốc trên chỉ mang tính chất để bạn tham khảo, trước khi sử dụng loại cây này bẹn nên hỏi ý kiến của thầy thuốc và bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng.

Phụ nữ mang thai cũng không nên dùng loại cây này vì cũng chưa có nghiên cứu nào chỉ ra được tính an toàn của cây khi dùng cho mẹ và thai nhi.

Trên đây là toàn bộ thông tin về cây sâm đất mà chúng tôi đã giới thiệu đến cho bạn. Cảm ơn bạn đã theo dõi hết bài viết!

Bài viết tương tự